Showing 15093 results

Cyfieithiadau i’r Gymraeg, 1958-1988, gan Trefor Williams (bu f. 1988), ysgolfeistr ym Mhorthmadog a Llandudno, o nifer o ddramâu Saesneg. Fe’i cyflwynwyd tros nifer o flynyddoedd mewn cystadlaethau cyfieithu yn yr Eisteddfod Genedlaethol o dan amrywiaeth o ffugenwau megis 'Tudur', 'Madog', a mwy. Ymhlith y casgliad mae copïau Saesneg o ddramâu ochr yn ochr â’u cyfieithiadau Cymraeg, e.e. 'Educating Rita' (Willy Russell 1947-) a 'Death of a Salesman' (Arthur Miller 1915-2005).
Yn wreiddiol o Drefor, sir Gaernarfon, bu Trefor Williams, ynghyd â J.T. Jones, yn gyfrifol am sefydlu Clwb y Garreg Wen, Porthmadog.

Cyfres o lythyrau a chardiau cyfarch oddi wrth J. T. Jones, wedi eu cyfeirio at Trefor Williams a’i deulu, ac at Owen Parry, ynghyd â deunydd coffadwriaethol am J. T. Jones a gasglwyd gan deulu’r rhoddwr; Chwefror 2025.

Eitemau amrywiol yn ymwneud â theulu'r rhoddwr, gan gynnwys llyfr ymwelwyr Eleazar Tibbott, brawd ei daid, 1910, yn ystod cyfnod ei waeledd, a phregethau ganddo; dyddiadur gwaith, 1912-1913, ei dad-cu fel Arolygwr dan Ddeddf Insiwriant Lloyd George 1911; cyfrol a gyflwynwyd i'w daid yn 1942 ar achlysur ei ymddeoliad o'i swydd fel ysgrifennydd Eglwys y Tabernacl, Aberystwyth; a nodiadau esboniadol i gyd-fynd â hwy.

Papurau T. Rowland Hughes (1903-1949), gan gynnwys copi o'i draethawd MA 'The element of melancholy in English poetry from Widsith to Chaucer' (Prifysgol Bangor, 1928); tystysgrifau BA, 1925, cymhwyster athro, 1926, MA, 1928, a BLitt, 1931; geirda, 1932 a 1939, oddi wrth Ben Bowen Thomas, Coleg Harlech; llythyr, 1935, oddi wrth y BBC, yn cynnig swydd iddo fel cynorthwy-ydd rhaglenni nodwedd yng Nghaerdydd; sgriptiau radio 'Home fires burning', 1940, gyda Jack Jones, a'i nofel 'O law i law', 1945; cytundebau cyhoeddi, 1944-1949, a hawlfraint, 1941 a 1949; nofel mewn teipysgrif 'Good inheritance. A novel of North Wales', [1923-1949]; a chasgliad o'i gerddi mewn teipysgrif gyda chywiriadau - cyhoeddwyd y mwyafrif ohonynt yn Cân neu ddwy (Dinbych, 1948).

Papers of Robin Huw Bowen, 1989-1997, including press cuttings of reviews of his performances and publications, 1989-1997; papers relating to visits to America, Australia, Brittany and Thailand, 1995; and papers relating to the Sixth World Harp Congress, Seattle, USA, 1996. = Papurau Robin Huw Bowen, 1989-1997, yn cynnwys torion o'r wasg o adolygiadau o'i berfformiadau a'i gyhoeddiadau, 1989-1997; papurau yn ymwneud â'i ymweliadau â'r Amerig, Awstralia, Gwlad y Thai a Llydaw yn 1995; a phapurau'n gysylltiedig â Chweched Gyngres Telynau'r Byd yn Seattle, 1996.

Papurau ychwanegol Rhiannon Francis Roberts (1923-1989) yn cynnwys llythyrau, 1944-1988, oddi wrth R. T. Jenkins, Thomas Parry, Griffith John Williams, Ifor Williams ac eraill.

Additional papers of Rhiannon Francis Roberts (1923-1989) including letters, 1944-1988, from R. T. Jenkins, Thomas Parry, Griffith John Williams, Ifor Williams and others.

Papurau ychwanegol R. E. Griffith (1911-1975) yn cynnwys cyfrol, 1924-1927, yn ymwneud ag Adran Abercynon o Urdd Gobaith Cymru Fach; cyfrol deipysgrif, 1940-1941, yn cynnwys misolyn yr Urdd Yr Aelwyd, a olygwyd ganddo; 'Y Llwybrau Gynt', Chwefror 1971, ei 'hunangofiant radio' a ddarlledwyd gan y BBC; a llyfr, heb ddyddiad, yn ei law yn adrodd hanes sefydlu'r Urdd. / Further papers of R. E. Griffith (1911-1975) comprising a volume relating to the 'Urdd Gobaith Cymru Fach' branch at Abercynon, 1924-1927; a typescript volume containing Yr Aelwyd, 1940-1941, a periodical produced by the Urdd and edited by him; 'Y Llwybrau Gynt', his autobiography broadcast on the radio, February 1971; and an undated volume in his hand giving an account of the establishment of the Urdd movement.

Papurau, 1970-1971 a heb ddyddiad, R. E. Griffith (1911-1975), gan gynnwys teyrngedau i Syr Ifan ab Owen Edwards (1895-1970), Thomas Iorwerth Ellis (1899-1970) a Dr Gwenan Jones (1889-1971) / Papers, 1970-1971 and undated, of R. E. Griffith (1911-1975), including tributes to Sir Ifan ab Owen Edwards (1895-1970), Thomas Iorwerth Ellis (1899-1970) and Dr Gwenan Jones (1889-1971).

Papurau, 1974-1975, yn ymwneud â gwaith Brynmor Jones tra'n ysgrifennydd Pwyllgor Apêl Aberystwyth o Gronfa'r Mil o Filoedd Eisteddfod Genedlaethol Cymru, gan gynnwys cofnodion, llythyrau oddi wrth Dr John Davies, y Parch E. Gwyndaf Evans, Jac L. Williams a T. H. Parry-Williams, a rhestr o'r cyfraniadau; ynghyd â thorion o'r wasg / Papers, 1974-1975, relating to Brynmor Jones's work as secretary of the Aberystwyth Appeal Committee for the National Eisteddfod's One Million Pounds Fund, including minutes and letters from Dr John Davies, the Rev E. Gwyndaf Evans, Jac L. Williams and T. H. Parry-Williams, and a list of contributions; together with newspaper cuttings

Papers of Prys Morgan, 1961-1988, including papers relating to Barn, 1966-1973, papers relating to the Transactions of the Honourable Society of Cymmrodorion, 1973-1988; pamphlets of Methodist interest, 1779-1865; and letters sent by Rhodri Morgan to his family while he was a student at Harvard university in the USA.

A signed typescript letter, dated 17 October 1955, from Samuel Beckett to [Arthur] Phillips, accompanied by a typewritten note by the donor, together with a copy of F. T. Palgrave, The golden treasury (London, 1890), including a letter, 6 Nov[ember] 1892, from the author to [Elfed] (Howell Elvet Lewis); January 2023.

Papers of Owen Morris Williams, shoemaker and musician, Morfa Nefyn (1870-1958), including anthems, letters, etc.

Papurau Ned Thomas, 1962-2022, yn cynnwys llythyrau a phapurau eraill yn ymwneud ag awduron, beirdd, cyfieithwyr, newyddiadurwyr ac eraill o'i gydnabod yn gweithio yn bennaf yn Gymraeg, Saesneg, ieithoedd lleiafrifol Ewropeaidd megis Basgeg a Chatalaneg, a Rwsieg, gan gynnwys Esyllt T. Lawrence, Emyr Humphreys, R. S. Thomas, Jan Morris, Iris Murdoch, y cenedlaetholwr Basgaidd Txillardegi a'r awduron Rwsiaidd Nawm Odnoposof a Nicita Sabolotsci. = Papers of Ned Thomas, 1962-2022, comprising letters and other papers relating to writers, poets, translators, journalists and other figures of his acquaintance working mostly in Welsh, English, minority European languages such as Basque and Catalan, and Russian, including Esyllt T. Lawrence, Emyr Humphreys, R. S. Thomas, Jan Morris, Iris Murdoch, the Basque nationalist Txillardegi and the Russian writers Naoum Odnopozov and Nikita Zabolotsky.

Papurau a gasglwyd ynghyd gan Mrs H. Glynne (Winifred) Jones gan gynnwys arwyddion aelodaeth a rennid yn chwarterol i aelodau o gapeli Wesleaidd, 1821, 1833, 1881, 1883-4, 1886-7, a 1901; nodiadau yn cynnwys hanes yr achos yn Seion, Llangollen; a llungopïau o erthyglau gan Joseph Davies, Wern Ddu, Gwyddelwern, a gyhoeddwyd yn Y Winllan, 1901 a 1916.

Mae’r archif yn cynnwys papurau ymchwil cerddorol, yn bennaf yn ymwneud â chanu gwerin; sgriptiau radio a theledu; cyfieithiadau a chyfansoddiadau cerddorol (trosglwyddwyd tapiau gweledol a sain i AGSSC); llythyrau at Meredydd Evans a Phyllis Kinney, a chopïau o lythyrau oddi wrthynt, 1956-2015; a phapurau’n ymwneud â diddordebau Meredydd Evans ym meysydd athroniaeth a llenyddiaeth Gymraeg, ynghyd â dogfennau’n ymwneud â’i ran mewn ymgyrchoedd tros yr iaith Gymraeg, yn arbennig felly ym maes darlledu.

Papurau, [1940x2015], Dr Meredydd Evans, yn eu plith rhai sy'n ymwneud â'i ddiddordebau ym maes athroniaeth a llenyddiaeth Gymraeg, ynghyd â'i gyfraniad tuag at ymgyrchoedd tros yr iaith Gymraeg, yn cynnwys Cylch yr Iaith, a sefydlu'r papur dyddiol Cymraeg cyntaf, Y Byd.

Papurau ychwanegol, [1940x2015], sef papurau cerddorol Phyllis Kinney, yn eu plith ffeiliau yn ymwneud â chaneuon gwerin, ynghyd ag ychwanegiad at bapurau Meredydd Evans.

Papurau ychwanegol, [1940x2015], sef papurau cerddorol Meredydd Evans, yn bennaf yn ymwneud â chanu gwerin.

Gohebiaeth, 1956-2015, sef llythyrau at Meredydd Evans a Phyllis Kinney, a chopïau o lythyrau oddi wrthynt.

Ychwanegiad i'r papurau cerddorol (yn cynnwys 3 tâp); llythyrau gan Robin Williams, Guto Roberts, Islwyn Ffowc Elis a D. Tecwyn Lloyd; co-bach yn cynnwys llythyrau oddi wrth Merêd a dogfennau eraill.

Dwy ffeil ychwanegol, un yn ymwneud â Chapel Siloam, Cwmystwyth, a'r llall â chyfraniadau i'r Ddolen; Ebrill 2018.

Deunydd ychwanegol yn ymwneud â chyrsiau a darllediadau, cyfweliad â Dilys Elwyn Edwards, ynghyd â rhai eitemau printiedig; Gorffennaf 2019.

Ffeil o bapurau yn ymwneud â Dr George Guest, Caergrawnt a Chwmystwyth; Ebrill 2023.

Papurau ychwanegol, 1940au-80au, yn ymwneud yn bennaf â gyrfa gerddorol Phyllis Kinney; sgriptiau radio 'Coleg Harlech', 'Cyn troi'n ol' a 'Byd newydd', 1950au; straeon Nadolig (printiedig) gan Tony Conran, 2005-2011 (gyda bylchau), y cyntaf ohonynt yn cynnwys llythyr oddi wrth Lesley a Tony Conran; a Pamffledi Harlech (wedi'u rhwymo), 1940; Medi 2025. Trosglwyddir 2 CD, 'Branwen in Wales' a 'Branwen in Ireland' gan Tony Conran, a 3 rîl fach o ffilm i'r Archif Sgrin a Sain.

Papurau Dr Menna Elfyn, 1950-2017, sy'n adlewyrchu ei bywyd a'i gwaith llenyddol a gwleidyddol, gan gynnwys deunydd yn ymwneud â'r meysydd canlynol: barddoniaeth, rhyddiaith, dramâu ar gyfer y llwyfan a'r cyfryngau a phrosiectau cerddorol a chelfyddydol ar y cyd, ynghyd â chyfieithiadau o'i gwaith barddonol i amryw ieithoedd; ei mynych deithiau i ŵyliau barddonol, seminarau a darlleniadau ac i gynnal gweithdai; gyrfa academaidd Menna Elfyn, gan gynnwys ei chyfnodau fel awdur preswyl; anrhydeddau a gwobrau a ddaeth i'w rhan yn ystod ei gyrfa; cyfnodau ymgyrchu a charcharu Menna Elfyn a'i gŵr Wynfford James fel aelodau o Gymdeithas yr Iaith, ac ymgyrchoedd dros heddwch, cyfiawnder a hawliau merched; yn ogystal ag ystod sylweddol o ohebiaeth, yn bennaf gyda beirdd a llenorion eraill.

Daeth ychwanegiad i law ym mis Mai 2023, a atodwyd i'r archif fel cyfres 'Y' (Deunydd ychwanegol Mai 2023), fel a ganlyn:
Papurau o eiddo neu sydd a wnelo â'r bardd, dramodydd, colofnydd a golygydd Dr Menna Elfyn, sy'n cynnwys barddoniaeth, rhyddiaith a gweithiau llwyfan a chyfryngol (drafftiau llawysgrif, teipysgrifau a deunydd argraffiedig) gan Menna Elfyn, deunydd yn ymwneud â chysiau academaidd a gweithdai a diwtorwyd gan neu a gyd-gyfarwyddwyd gan Menna Elfyn, llyfrau nodiadau a gohebiaeth; ynghyd ag erthyglau, adolygiadau a datganiadau i'r wasg gan awduron eraill sy'n ymwneud a bywyd a gwaith Menna Elfyn a rhai papurau'r Parchedig T. (Thomas) Elfyn Jones, tad Menna Elfyn.

Papurau'r ymgyrchwraig a'r ddarlithwraig Mary Silyn Roberts, sy'n cynnwys gohebiaeth bersonol a swyddogol Mary a'i gŵr Robert (Silyn) Roberts, ynghyd â deunydd amrywiol yn ymwneud, yn bennaf, â Chymdeithas Addysg y Gweithwyr, Coleg Harlech a pholisïau cymdeithasol-wleidyddol yr Undeb Sofietaidd (fel yr oedd) yn ystod degawdau cynnar yr ugeinfed ganrif. Eitemau pwysig a diddorol o fewn y casgliad yw cyfres o lythyrau a anfonwyd at Silyn Roberts gan R. Williams Parry tra 'roedd yr olaf yn gwasanaethu yn y Rhyfel Byd Cyntaf, a chopi llawysgrif drafft o Cerddi'r Bugail, sef cyfrol goffa o farddoniaeth Hedd Wyn (Ellis Humphrey Evans) (1887-1917). = Papers of the campaigner and lecturer Mary Silyn Roberts, which include personal and official correspondence of Mary and of her husband Robert (Silyn) Roberts, together with miscellaneous material relating mainly to the Workers' Educational Association, Coleg Harlech and the socio-political policies of the then Soviet Union during the early decades of the twentieth century. Notable items within the collection are a series of letters sent to Silyn Roberts by poet R. Williams Parry while the latter was serving in the First World War, and a draft manuscript copy of Cerddi'r Bugail, the commemorative volume of the poems of Hedd Wyn (Ellis Humphrey Evans) (1887-1917).

Yn atodol, ceir nodiadau teipiedig gan Luned Meredith, un o roddwyr y casgliad, sy'n cynnig gwybodaeth ychwanegol a sylwadau personol ynghylch y deunydd, ynghyd â thrawsgrifiadau o rai llythyrau. NODER NAD YW'R CYFEIRIADAU AT DEITLAU/RHIFAU'R EITEMAU BELLACH YN DDILYS OHERWYDD AD-DREFNIAD Y DEUNYDD YN YSTOD Y BROSES GATALOGIO.
= Supplementary material includes typescript notes by Luned Meredith, one of the donors of the collection, containing additional information and personal observations regarding the material, together with transcripts of some of the letters. NOTE THAT REFERENCES TO TITLES/NUMBERS OF ITEMS ARE NO LONGER VALID DUE TO REARRANGEMENT OF MATERIAL DURING THE CATALOGUING PROCESS.

Papurau'r ffotograffydd John Thomas, Lerpwl, gan gynnwys atgofion teithio a nodiadau John Thomas ar hanes y Cambrian Gallery ac am enwogion Cymreig; deunydd print yn gysylltiedig â'r oriel; a deunydd amrywiol mwy diweddar yn ymwneud â John Thomas a'i fusnes ffotograffiaeth.

Papurau ychwanegol John Sam Efans yn cynnwys atgofion am ei brofiadau yn ystod yr Ail Ryfel Byd a'i gysylltiad â D. M. Motors, Llanrug, sir Gaernarfon / Additional papers of John Sam Efans including recollections of his experiences during the Second World War and his connection with D. M. Motors, Llanrug, co Caernarfon.

Papurau ychwanegol John Sam Efans yn cynnwys gohebiaeth, torion o'r wasg ac atgofion.

Papurau'r cerflunydd, dyluniwr ac athro John Meirion Morris (1936-2020), sy'n ymwneud â gwahanol agweddau o'i fywyd proffesiynol, o gychwyn ei yrfa fel athro newydd-gymwysedig hyd flynyddoedd olaf ei oes. Mae'r eitemau yn cynnwys deunydd yn ymwneud â'i gomisiynau cerflunwaith; ei gyhoeddiadau, megis A Celtic Vision (Y Lolfa, 2003); erthyglau a ysgrifenwyd a darlithoedd a draddodwyd ganddo; ei waith gyda'r cyfryngau, yr Eisteddfod Genedlaethol, cymdeithas Gweled ac â phrosiect Grŵp Glynllifon; a'r ohebiaeth a anfonwyd ato gan sefydliadau Cymreig a chan gyfeillion, cydnabod ac edmygwyr. Ceir nodiadau ar gynnwys rhai o'r eitemau yn llaw Gwawr Morris, gweddw John Meirion Morris. = Papers of the sculptor, draughtsman and teacher John Meirion Morris (1936-2020), which relate to various aspects of his professional life from his early career as a newly-qualified teacher to his final years. The items include material relating to John Meirion Morris' sculpture commissions; his publications, such as A Celtic Vision (Y Lolfa, 2003); articles written and lectures given by him; his collaboration with the media, the National Eisteddfod, Gweled and the Glynllifon Group project; and correspondence sent to John Meirion Morris from Welsh institutions and from friends, acquaintances and admirers. There are notes on the contents of some of the items in the hand of Gwawr Morris, widow of John Meirion Morris.

Papurau'r adroddwr, beirniad ac arweinydd llwyfan cenedlaethol J. R. Jones, Tal-y-bont, Ceredigion, yn cynnwys nodiadau, torion, llythyrau, a ffotograffau ynglŷn â bywyd gwledig, cymeriadau dylanwadol a difyrrwch y byd eisteddfodol. Papurau ychwanegol, yn bennaf tystysgrifau, deunydd printiedig, a thapiau yn cynnwys cyfweliadau â J. R. Jones; Gorffennaf 2023.