fonds GB 0210 TGWYNNJON - Papurau Thomas Gwynn Jones,

Identity area

Reference code

GB 0210 TGWYNNJON

Title

Papurau Thomas Gwynn Jones,

Date(s)

  • 1621-1985 (crynhowyd 1871-1985) / (Creation)

Level of description

fonds

Extent and medium

0.857 metrau ciwbig (89 bocs, 4 cyfrol, 1 ffolder, 1 rholyn)

Context area

Name of creator

Biographical history

Ganwyd Thomas Gwynn Jones (1871-1949), bardd, newyddiadurwr, cyfieithydd, nofelydd, dramodydd, beirniad ac ysgolhaig, yn y Gwyndy Uchaf, Betws yn Rhos, sir Ddinbych. Yn 1899 priododd Margaret Davies, a chawsant ferch a dau fab. Heblaw am addysg elfennol, yr oedd Jones yn hynanddysgedig, er iddo dderbyn gwersi mewn mathemateg, Lladin a Groeg gan gymydog. Rhwystrwyd ei uchelgais o astudio yn Rhydychen gan afiechyd, a gweithiodd fel newyddiadurwr gyda Baner ac Amserau Cymru, Y Cymro (y daeth yn olygydd arno faes o law), Yr Herald Gymraeg a phapurau newydd eraill rhwng 1891 a 1909, pan gymerodd swydd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth. Fe'i penodwyd yn ddarlithydd yn Adran y Gymraeg yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, yn 1913, a'i ddyrchafu i Gadair Gregynog mewn Llenyddiaeth Gymraeg yn 1919; ymddeolodd yn 1937. Derbyniodd y CBE yr un flwyddyn. Dylanwadwyd Jones yn gryf gan y llenor Robert Ambrose Jones (Emrys ap Iwan,1851-1906) ac yn arbennig gan y newyddiadurwr a'r cyfieithydd Daniel Rees (1855-1931), gyda'r hwn y magodd berthynas glos. Yn ogystal ag ymhyfrydu mewn llenyddiaeth Gymraeg a Saesneg cyfoes ac o'r bedwaredd ganrif ar bymtheg, datblygodd ddiddordeb mewn llenyddiaeth Gymraeg yr oesoedd canol a'r cyfnod modern cynnar, a hefyd llên gwerin ac ieithoedd tramor, yn enwedig Gwyddeleg ac ieithoedd Celtaidd eraill; bu ar ymweliad ag Iwerddon deirgwaith rhwng 1892 a 1913, daeth i gysylltiad ag ysgolheigion Gwyddelig, a defnyddiodd lysenwau fel Fionn mhac Eóghain yn ei ohebiaeth atynt. Ei brif lwyddiant oedd fel bardd pwysicaf ei genhedlaeth, yn cyfansoddi'n bennaf yn y mesurau caeth. Cyfansoddodd a chyhoeddodd farddoniaeth yn y 1880au, ac enillodd y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1902 a 1909 (am 'Ymadawiad Arthur a 'Gwlad y bryniau'); ymhlith gweithiau eraill o'i eiddo mae 'Tir na nOg', 'Madog' ac 'Y Dwymyn'. Cyfieithodd Jones waith Goethe, Ibsen, Shakespeare ac eraill i'r Gymraeg, a chyhoeddodd gyfieithiad Saesneg o Gweledigaethau y Bardd Cwsc Ellis Wynne (1670/1-1734). Mae ei brif gyhoeddiadau academaidd yn cynnwys astudiaeth ar waith y bardd Tudur Aled (bl. 1480-1526), ac roedd yn awdur nofelau, dramâu, cofiannau a llyfr taith hefyd. Yn ogystal, yr oedd yn beirniadu a darlithio mewn eisteddfodau yn rheolaidd, ac yn athro dylanwadol.

Archival history

Ar ôl marwolaeth T. Gwynn Jones yn 1949 arhosodd yn rhan fwyaf o'i bapurau yng ngofal ei deulu hyd nes iddynt gael eu cyflwyno'n rhodd i Lyfrgell Genedlaethol Cymru. Daeth rhai papurau eraill i ddwylo David Jenkins yng nghwrs ei ymchwil bywgraffyddol, a chyflwynwyd y rhain a phapurau eraill yn rhodd gan Emrys Wyn Jones a'i wraig (nifer ohonynt yn ddim ond copïau a wnaethpwyd gan Francis Wynn Jones o weithiau T. Gwynn Jones). Mae'n ymddangos iddynt ddod i'w feddiant naill ai trwy'r cyswllt hwn neu drwy gysylltiadau teuluol.

Immediate source of acquisition or transfer

Cyflwynwyd mewn sawl grŵp: gan T. Gwynn Jones yn 1943

D292; Mrs Eluned Morris; Rhodd; Rhagfyr 1981.

D292a; Siop Lyfrau'r Hen Bost; Blaenau Ffestiniog; Pryniad (gydag NLW MS 24058A); Mai 2014; 006740780.

E1-83; Mr Emrys Wynn Jones, ŵyr T. Gwynn Jones; Aberystwyth; Rhodd; Ionawr 2000; A2000/6.

Content and structure area

Scope and content

Papurau T. Gwynn Jones, 1871-1949, yn cynnwys: gohebiaeth, gan gynnwys llythyrau oddi wrth amrywiaeth eang o ffigurau llenyddol ac academaidd; cerddi a phapurau llenyddol eraill, yn cynnwys adysgrifau ac arnodiadau gan T. Gwynn Jones o waith gan awduron canoloesol a modern, a deunydd, [17 gan.]-[20 gan.], a gasglwyd ganddo neu a roddwyd iddo; papurau academaidd, yn cynnwys nodiadau ar gyfer ei lyfrau ac erthyglau, cofiannau a mynegeion i'w waith ei hun a gwaith pobl eraill, a nodiadau bywgraffyddol ar lawer o ffigurau llenyddol; cyfieithiadau; darlithoedd ac anerchiadau, yn cynnwys nodiadau; sgriptiau radio; adolygiadau llyfrau; gwahanlithiau; torion o'r wasg; dramâu, beirniadaethau eisteddfodol, deunydd yn ymwneud â'i Dysteb yn 1944; llongyfarchiadau ar ei CBE yn 1937; a dyddiaduron, 1927-1947, a phersonalia arall; ceir hefyd papurau teuluol, 1621-1871, gan gynnwys gohebiaeth, dau Feibl teuluol, a llythyrau, 1949-1985, at deulu Jones, yn ymwneud yn enwedig â'i fywyd a'i waith, a chofiannau iddo. = Papers of T. Gwynn Jones, 1871-1949, comprising: correspondence, including letters from a wide variety of literary and academic figures; poems and other literary papers, including transcripts and annotations by T. Gwynn Jones of works by medieval and modern authors, and material, [17 cent.]-[20 cent.], collected by him or given to him; academic papers, including notes for his books and articles, bibliographies and indexes for his own and other works, and biographical notes on many literary figures; translations; lectures and addresses, including notes; radio scripts; book reviews; offprints; press cuttings; plays; eisteddfod adjudications; material relating to his Testimonial in 1944; congratulations on his CBE in 1937; and diaries, 1927-1947, and other personalia; also included are family papers, 1621-1871, including correspondence, two family bibles, and letters, 1949-1985, to Jones's family, especially concerning his life and work, and memorials to him.

Appraisal, destruction and scheduling

Action: Rhoddodd T. Gwynn Jones rhyddid llwyr i Lyfrgell Genedlaethol Cymru gyda golwg ar waredu ei rhodd gyntaf, ac awgrymodd yn benodol y gellid symud rhai o'i lyfrau at ddefnydd sanatoria Cymru ac ysbytai y diciâu, aelodau o luoedd Ei Mawrhydi, a sefydliadau addysg yng Nghymru. Ni waredwyd dim o'i bapurau personol yn y modd hwn..

Accruals

Mae ychwanegiadau yn bosibl.

System of arrangement

Trefnwyd mewn sawl ffordd: fesul pwnc, ffurf ac amseryddiaeth yn ôl dyddiad y derbyniad.

Conditions of access and use area

Conditions governing access

Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction

Amodau hawlfraint arferol.

Language of material

Script of material

Language and script notes

Cymraeg, Saesneg, Gwyddeleg, Almaeneg, Ffrangeg, Llydaweg.

Physical characteristics and technical requirements

Finding aids

Ceir copi caled o'r catalog, yn Gymraeg a Saesneg, yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru; mae'r gyfrol gyntaf yn Saesneg, a'r chwe gweddill yn Gymraeg.

Allied materials area

Existence and location of originals

Existence and location of copies

Related units of description

Ceir papurau pellach yn ymwneud â T. Gwynn Jones yn LlGC, Papurau J. W. Jones; NLW MSS 24054A, 24058A. Cedwir llyfrau printiedig, cyfnodolion ac eitemau nad ydynt yn lawysgrifau hefyd yn LlGC.

Related descriptions

Publication note

David Jenkins, Thomas Gwynn Jones: Cofiant (Dinbych, 1973); a Bro a Bywyd Thomas Gwynn Jones (Caerdydd, 1984); Tadhg O'Donoghue, Guth on mBreatain : Llais o Gymru (Dulyn, 1912).

Notes area

Note

Crëwyd y teitl ar sail cynnwys yr archif.

Alternative identifier(s)

Virtua system control number

Project identifier

Access points

Place access points

Genre access points

Description control area

Description identifier

Institution identifier

Llyfrgell Genedlaethol Cymru = The National Library of Wales

Rules and/or conventions used

Wrth lunio y disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LlGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH

Status

Level of detail

Dates of creation revision deletion

Mawrth 2003.

Language(s)

  • Welsh

Script(s)

Sources

Archivist's note

Lluniwyd gan David Moore i brosiect ANW. Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: LlGC, Rhestr o Bapurau Thomas Gwynn Jones; Dictionary of Welsh Biography 1941-1970 (Llundain, 2001); Stephens, Meic, Oxford Companion to the Literature of Wales (Rhydychen, 1986);

Accession area

Related genres

Related places

Physical storage

  • Text: Papurau Thomas Gwynn Jones.