Fonds GB 0210 KATERTS - Papurau Kate Roberts

Identity area

Reference code

GB 0210 KATERTS

Title

Papurau Kate Roberts

Date(s)

  • 1898-1985 (Creation)

Level of description

Fonds

Extent and medium

0.434 metrau ciwbig (33 bocs)

Context area

Name of creator

Biographical history

Ganwyd Kate Roberts (1891-1985), un o'r ffigurau pwysicaf yn hanes llenyddiaeth Cymru, yn Rhosgadfan, Llanwnda, pentref yn ardal y chwareli yn sir Gaernarfon. Yr oedd yn nofelydd, yn awdur storiâu byrion ac yn newyddiadurwraig lenyddol. Graddiodd mewn Cymraeg yng Ngholeg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor, lle bu'n astudio o dan Syr John Morris-Jones a Syr Ifor Williams. Wedi hynny bu'n athrawes Gymraeg yn Ystalyfera ac Aberdâr, ac yn 1928 priododd Morris T. Williams a phrynodd y ddau Wasg Gee, cyhoeddwr Baner ac Amserau Cymru. Yn dilyn marwolaeth ei gŵr yn 1946, parhaodd i redeg y busnes ar ei phen ei hun am ddeng mlynedd arall. Cyhoeddodd nifer fawr o nofelau a storiâu byrion o 1925 hyd 1937 ac o 1949 hyd 1981. Yr oedd hefyd yn aelod gweithgar o Blaid Genedlaethol Cymru a chyfrannodd yn rheolaidd i bapur newydd misol y blaid, Y Ddraig Goch. Mae nifer o'i gweithiau yn adlewyrchu cymdeithas y chwarel y magwyd Kate Roberts ynddi. Mae rhai o'i gweithiau yn ymwneud â gwragedd neu hen bobl yn byw ar eu pennau eu hunain. Yr oedd hefyd yn awdures llyfrau ar gyfer ac am blant. Yr oedd themâu ei gwaith cyhoeddedig yn cynnwys pynciau llenyddol, gwleidyddol a theuluol.

Name of creator

Biographical history

Name of creator

Biographical history

Name of creator

Biographical history

Name of creator

Administrative history

Name of creator

Administrative history

Gwasg Gee, publishing firm of Thomas Gee, later Messrs Gee & Son, Denbigh, Denbighshire, was an early nineteenth century printing works, important in the history of printing in the Welsh language. Thomas Gee (1815-1898) was born into a printing family. His father, also named Thomas Gee, had bought Thomas Jones' printing business, based in Ruthin, Denbighshire, in 1813. He moved it to Denbigh where he developed it further. The quarterly journal Y Traethodydd, was founded in 1845, published by Thomas Gee. Between 1854 and 1879, Y Gwyddoniadur Cymreig was published, a ten-volume encyclopaedia. His business adopted new printing technology as it emerged. In 1916, Gwasg Gee passed out of family hands, and after 1923, it was reformed as a limited company. When Thomas Gee died in 1898, D.S. Davies became the director of the printing company. Later, after 1928, the author Kate Roberts, together with her husband Morris T. Williams, bought Gwasg Gee.

Archival history

Immediate source of acquisition or transfer

Cyflwynwyd grwpiau o bapurau yn rhodd gan Kate Roberts i'r Llyfrgell yn Ionawr 1973, Awst 1977, Ionawr 1978 a Thachwedd/Rhagfyr 1978, a derbyniwyd papurau ychwanegol yn dilyn ei marwolaeth o dan amodau ei hewyllys. Y pryd hwnnw daeth yr holl archif yn gymynrodd.

Mr a Mrs Idris Williams, nith Kate Roberts ai gŵr; Tregarth; 1986.

Content and structure area

Scope and content

Papurau Kate Roberts, 1866-1985, papurau llenyddol a gohebiaeth yn bennaf, yn cynnwys llythyrau oddi wrth Saunders Lewis, 1923-1985 (a gyhoeddwyd yn Annwyl Kate, Annwyl Saunders, gol. gan Dafydd Ifans (Aberystwyth, 1992)), ac oddi wrth ei gŵr Morris T. Williams; gohebiaeth yn ymwneud â gwahanol aelodau o deulu Kate Roberts, 1911-1977; cardiau cyfarch, 1910-1985; darlithoedd,1914-[c. 1975]; papurau'r teulu, 1950-1985; dramâu, 1931-1969; dyddiaduron, 1939, 1944 a 1978-1983, drafftiau nofelau a storiâu byrion a phapurau'n ymwneud â chyfieithu rhai ohonynt i'r Saesneg; erthyglau a nodiadau cyffredinol, [c. 1937]-1974; erthyglau a nodiadau ar lenyddiaeth,1917-1973; cyfrifon Gwasg Gee, 1934-1953; papurau'n ymwneud ag Ysgol Gymraeg Dinbych, 1958-1964; nodiadau ysgol a choleg, 1904-1913; eitemau printiedig, 1898-1988; a phapurau Gwasg Aberystwyth, 1942-1944. Mae'r archif hefyd yn cynnwys grwpiau helaeth o bapurau Morris T. Williams a'u cyfaill E. Prosser Rhys. = Papers of Kate Roberts, 1866-1985, mainly literary papers and correspondence, including letters from Saunders Lewis, 1923-1985 (published in Annwyl Kate, Annwyl Saunders, ed. by Dafydd Ifans (Aberystwyth, 1992)), and from her husband Morris T. Williams; correspondence relating to various members of Kate Roberts's family, 1911-1977; greetings cards, 1910-1985; lectures, 1914-[c. 1975]; family papers, 1950-1985; plays, 1931-1969; diaries, 1939, 1944 and 1978-1983, drafts of novels and short stories and papers concerning the translation of some of them into English; articles and general notes, [c. 1937]-1974; articles and notes on literature, 1917-1973; Gwasg Gee accounts, 1934-1953; papers relating to the Welsh School at Denbigh, 1958-1964; school and college notes, 1904-1913; printed items, 1898-1988; and Aberystwyth Press papers, 1942-1944. The archive also includes extensive groups of the papers of Morris T. Williams and of their friend E. Prosser Rhys.

Appraisal, destruction and scheduling

Cadwyd yr holl gofnodion a gyflwynwyd i Lyfrgell Genedlaethol Cymru.

Accruals

Ni ddisgwylir ychwanegiadau.

System of arrangement

Trefnwyd fel a ganlyn: llythyrau at Kate Roberts; cardiau coffa; papurau'n ymwneud ag aelodau eraill o deulu agos Kate Roberts; cardiau cyfarch at Kate Roberts; adolygiadau a beirniadaethau; atgofion a newyddion teuluol; dramâu; dyddiaduron; erthyglau a nodiadau cyffredinol; erthyglau a nodiadau llenyddol; cyfrifon ariannol Gwasg Gee; nofelau Kate Roberts; cyfieithiadau o nofelau Kate Roberts; sgriptiau radio a theledu; storiâu byrion Kate Roberts; cyfieithiadau o storiâu byrion Kate Roberts; papurau'n ymwneud â Twm o'r Nant; tystysgrifau; nodiadau ysgol a phrifysgol; papurau ynglŷn ag Ysgol Gymraeg Dinbych; ddeunydd llawysgrif yn ymwneud ag unigolion eraill; eitemau printiedig, gohebiaeth a phapurau'n ymwneud â Morris T. Williams; gohebiaeth a phapurau'n ymwneud ag E. Prosser Rhys; papurau'n ymwneud â Gwasg Aberystwyth.

Conditions of access and use area

Conditions governing access

Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau modern yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod deunydd'.

Conditions governing reproduction

Mae'r hawlfraint yn eiddo i'r Prif Weithredwr, Plaid Cymru, Tŷ Gwynfor, 18 Park Grove, Caerdydd, CF1 3BN.

Language of material

  • Welsh
  • English

Script of material

Language and script notes

Cymraeg, Saesneg.

Physical characteristics and technical requirements

Finding aids

Mae copi caled o'r catalog ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Ceir mynediad i'r catalog ar lein.

Allied materials area

Existence and location of originals

Existence and location of copies

Related units of description

Ceir deunydd pellach yn Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru yn LlGC; LlGC, Papurau Cwmni Argraffu Gee; LlGC, Papurau Derec Llwyd Morgan; LlGC, Papurau W. W. Price; papurau W. J. Griffiths, Alwyn D. Rees, Griffith John Williams, R. Bryn Williams, William Thomas Morgan (Gwilym Alaw), J. F. Roberts, Cassie Davies, Millicent Gregory, Llewelyn Wyn Griffith, John Emyr; Nia Roberts (Penygroes); rhodd Glyn Evans, Llanbedr Pont Steffan.

Related descriptions

Publication note

Annwyl Kate, Annwyl Saunders, gol. gan Dafydd Ifans (Aberystwyth, 1992).

Notes area

Note

Teitl yn seiliedig ar gynnwys yr archif.

Alternative identifier(s)

Virtua system control number

Project identifier

Access points

Subject access points

Place access points

Genre access points

Description control area

Description identifier

Institution identifier

Llyfrgell Genedlaethol Cymru = The National Library of Wales

Rules and/or conventions used

Wrth lunio'r disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LlGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH

Status

Level of detail

Dates of creation revision deletion

Mawrth 2003.

Language(s)

  • Welsh

Script(s)

Sources

Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: LlGC, Rhestr o bapurau Kate Roberts (3 cyfrol); gwefan Gwasg Prifysgol Cymru (www.uwp.co.uk), gwelwyd 14 Mawrth 2003; Derec Lwyd Morgan, Bro a Bywyd Kate Roberts (1981)

Archivist's note

Lluniwyd gan Annette Strauch i brosiect ANW.

Accession area