Showing 235 results

Ieuan Wyn Jones political papers, 1964-2015, mostly from the period when he was Member of Parliament and Member of the National Assembly for Wales for Ynys Mon, including correspondence on various topics, constituency papers, papers relating to Plaid Cymru, the leadership of Plaid Cymru and the One Wales coalition government.

Papurau D.G. Lloyd Hughes yn ymwneud â hanes Pwllheli, Llanelli, Pen-bre a Phorth Tywyn, yn cynnwys adysgrifau, torion, erthyglau a chopïau o rannau o'i lyfrau, 1808-[1985]; papurau yn ymwneud â Llanfihangel-ar Arth, New Inn a Gwyddrug, sir Gaerfyrddin, [1985]-2001; erthyglau a gyhoeddwyd ganddo,1968-2001; cofnodion, nodiadau ac erthyglau amrywiol, 1893-2001; gweithredoedd eiddo, 1803-1813; nodiadau achyddol, [20fed ganrif]; catalogau gwerthiant, 1890-1937; mapiau a chynlluniau, 1900-1917; enwau planhigion a blodau, [1950au]; nodiadau, adysgrifau a llungopïau o ddogfennau (13eg i'r 20fed ganrif) yn yr Archifdy Cenedlaethol yn ymwneud â Thir y Goron yng Ngogledd Cymru, yn bennaf yng nghymydau Eifionydd, Afloegion, Cwmwd-y-maen a Dinllaen, sir Gaernarfon, [20fed ganrif]; golygfeydd gwreiddiol o Bwllheli,1780-1982, ac o sir Gaerfyrddin, 1870-1994. = Papers of D. G. Lloyd Hughes relating to the history of Pwllhelli, Llanelli, Pembrey and Burry Port, including newspaper transcripts, cuttings, articles and partial copies of his books, 1808-[1985]; papers relating to Llanfihangel-ar-Arth, New Inn and Gwyddrug, Carmarthenshire, [1985]-2001; published articles by him, 1968-2001; miscellaneous records, notes and articles, 1893-2001; title deeds, 1803-1813; genealogical notes, [20th century]; sale catalogues, 1890-1937; maps and plans, 1900-1917; plant and flower names, [1950s]; notes, transcripts and photocopies of documents (13th to 20th century) in The National Archives relating to Crown Lands in North Wales, mainly the commotes of Eifionydd, Afloegion, Cwmwd-y-maen and Dinllaen, in Caernarfonshire, [20th century]; original views of Pwllheli, 1780-1983, and of Carmarthenshire, 1870-1994.

Papurau o eiddo, ac yn ymwneud â William Rhys Jones ('Gwenith Gwyn'), 1750-1947, y cyfan bron yn ei law ei hun, yn cynnwys: nodiadau ar hanes lleol yng Nghymru, enwau lleoedd, llên gwerin, a hynafiaethau (yn cynnwys cryn deunydd, ar ffurf nodiadau, traethodau, anerchiadau, adysgrifiadau, a thorion o'r wasg, ar gymeriadau, traddodiadau, a chymdeithasau hanesyddol, llenyddol a diwydiannol Dyffryn Ceiriog, Morgannwg, Maldwyn, Ceredigion ac Arfon); deunydd crefyddol (pregethau a nodiadau pregethau, traethodau ac anerchiadau ar yr Eglwys Gristnogol ac ar wahanol agweddau ar ei gweinidogaeth; papurau'n delio ag enwad y Bedyddwyr yng Nghymru, yn enwedig ym Morgannwg; nodiadau ar destunau Beiblaidd; nodiadau, anerchiadau coffa, a deunydd bywgraffiadol ar amrywiol gymeriadau crefyddol, Cymry yn bennaf; a geiriadur o dermau Beiblaidd a ddefnyddiwyd yng nghapeli Anghydffurfiol Cymru); cyfansoddiadau llenyddol (yn cynnwys barddoniaeth, storiâu byrion, nofelau, a dramâu, mewn drafft ac yn orffenedig; a darlithoedd, nodiadau a thraethodau ar bynciau llenyddol, hanesyddol, gwleidyddol, a chymdeithasegol); nodiadau ar anthropoleg, ethnoleg, pensaernïaeth a daeareg, yn cynnwys geiriadur Cymraeg-Saesneg o dermau daearegol; y diwydiant llechi yng Nghymru; deunydd ar ramadeg a statws gwleidyddol yr iaith Gymraeg; nodiadau ar wahanol ieithoedd estron a thafodieithoedd, yn cynnwys iaith y Beibl; deunydd bywgraffyddol yn ymwneud â Gwenith Gwyn a'i wraig, 1885-1937; catalog o lyfrau yn ei lyfrgell; torion o'r wasg,1922-1928; a llyfrau lloffion, yn ogystal ag erthygl papur newydd amdano gan y Parch. W. J. Rhys, Abertawe,1947); ei gopïau o weithiau printiedig, 1750-[20fed ganrif]; a deunydd, printiedig neu fel arall, a ysgrifennwyd gan bobl heblaw Gwenith Gwyn = Papers of and relating to William Rhys Jones ('Gwenith Gwyn'), 1750-1947, nearly all of which are in his own hand, comprising: notes on Welsh local history, place-names, folk culture, and antiquities (including considerable material, in the form of notes, essays, addresses, transcripts, and press cuttings, on the personalities, traditions, and historical, literary and industrial associations of Dyffryn Ceiriog, Glamorgan, Maldwyn, Ceredigion and Arfon); religious material (sermons and sermon notes, essays and addresses on the Christian Church and on various aspects of its ministry; papers dealing with the Baptist denomination in Wales, particularly in Glamorgan; notes on Biblical texts; notes, in memoriam addresses, and biographical material on various religious personalities, mainly Welsh; and a dictionary of Biblical terms used in Nonconformist chapels in Wales); literary compositions (comprising poetry, short stories, novels, and plays, in both draft and final form; and lectures, notes, and essays on literary, historical, political, and sociological topics); notes on anthropology, ethnology, architecture and geology, including an English-Welsh dictionary of geological terms; the Welsh quarrying industry; material on the grammar and political status of the Welsh language; notes on various foreign languages and dialects, including Biblical tongues; biographical material relating to both Gwenith Gwyn and his wife (including bills and receipts; diaries for 1923, 1936, and 1937; letters received, 1885-1937; a catalogue of books in his library; press cuttings, 1922-1928; and scrap-books, as well as a newspaper article about him by Rev. W. J. Rhys, Swansea, 1947); his copies of printed works, 1750-[20th cent.]; and material, printed or otherwise, written by persons other than Gwenith Gwyn.

Casgliad bychan o bapurau ychwanegol gan gynnwys llyfrau nodiadau. Nid yw'r rhain wedi eu catalogio eto.

Cofnodion Swyddfa Ganolog Eisteddfod Genedlaethol Cymru, yn cynnwys cofnodion Cyngor yr Eisteddfod, 1959-1973, ffeiliau yn ymwneud ag eisteddfodau cenedlaethol, 1959 (Caernarfon)-1996 (Bro Dinefwr), a llyfrau lloffion yn ymwneud ag eisteddfodau cenedlaethol, 1963 (Llandudno)-1977 (Wrecsam). = Records of the National Eisteddfod of Wales Central Office, comprising minutes of the Eisteddfod Council, 1959-1973, files relating to eisteddfodau genedlaethol, 1959 (Caernarfon)-1996 (Bro Dinefwr), and scrap books (llyfrau lloffion) relating to eisteddfodau genedlaethol, 1963 (Llandudno)-1977 (Wrecsam).

Papurau David James Williams (Bethesda), 1834-1951, yn cynnwys deunydd yn ymwneud â hanes Coleg Bala-Bangor a gohebiaeth, 1891-1940; nodiadau'n ymwneud â chapeli'r Annibynwyr ym Methesda, 1933, a deunydd yn ymwneud ag Ysgol Sir Bethesda, 1893-1912 = Papers of David James Williams (Bethesda), 1834-1951, including material relating to the history of Bala-Bangor College and correspondence, 1891-1940; notes relating to Congregationalist chapels in Bethesda, 1933; and material relating to Bethesda County School, 1893-1912.

Papurau'r Athro Griffith John Williams (1892-1963), Athro'r Gymraeg, Coleg Prifysgol Cymru, Caerdydd. Yn eu plith ceir ei ohebiaeth, 1911-1962, papurau personol, 1868-1963, cyhoeddiadau a phapurau ymchwil, [1911x1979], ynghyd â chasgliad bach o lawysgrifau a gasglwyd ganddo, [16 gan., hwyr]-[?1939]. Ceir hefyd grŵp bach o bapurau ei wraig, Elizabeth, 1875-1978.

Cofysgrifau Eglwys Bethania, Bargoed, yn cynnwys llyfr cofnodion, 1903-1951; cofnodion ariannol, 1876-1971; a phapurau cynnar, 1876-1881, yn ymwneud â sefydlu'r Eglwys, gan gynnwys hanes yr Eglwys, gohebiaeth a chofnodion y cyfarfod cyntaf.

Cofysgrifau Capel Hermon, Trichrug, ym mhlwyf Trefilan, 1890-1999, yn cynnwys llyfrau casglu at y weinidogaeth, 1894-1999, llyfr cyfrifon, 1931-1996, llyfr cyfrifon yr Ysgol Sul, 1909-1927, llyfr ysgrifennydd yr Ysgol Sul, 1941-[1943], ynghyd â llyfr aelodaeth, 1890-1958, a hefyd cofrestr bedyddiadau, 1890-1987 a priodasau, 1953-1979, a cofrestr y Gymdeithas Ddirwestol, 1903 a 1908.

Papurau y Parch. D.J. Roberts, c. 1833-1977,yn cynnwys deunydd a defnyddiodd wrth ymchwilio i hanes Capel Mair, ac a gyhoeddwyd dan y teitl Capel Mair, Aberteifi (Llandysul,1955), a hefyd gohebiaeth a nodiadau, 1905-1971, yn ymwneud â bywgraffiad o Dr Peter Price, a gyhoeddwyd dan y teitl Cofiant Peter Price (Abertawe, 1970), ynghyd â deunydd, 1974-1977, yn ymwneud â threfnu'r eisteddfod genedlaethol yn Aberteifi = Papers of the Rev. D. J. Roberts, 1833-1977, comprising materials used in his research on the history of Capel Mair, which was published as Capel Mair, Aberteifi (Llandysul, 1955), and also correspondence and notes, 1905-1971, relating to his biography of Dr Peter Price, published as Cofiant Peter Price (Swansea, 1970), together with material, 1974-1977, relating to the organisation of the 1976 national eisteddfod at Cardigan.

Cofnodion Cymdeithas Cymry Wallasey, 1943-1992, yn cynnwys llyfrau cofnodion,1944-1992; cyfriflyfrau, 1943-1992; llyfrau cyfeiriadau, 1956-1992; a gohebiaeth, 1973-1980; cofnodion a chyfrifon Aelwyd Wallasey, 1948-1967; a chofnodion Undeb Eglwysi Cymraeg Wallasey, 1952-1973 = Records of Cymdeithas Cymry Wallasey, 1943-1992, including minute books, 1944-1992; account books, 1943-1992; address books, 1956-1992; and correspondence, 1973-1980; minutes and accounts of 'Aelwyd' Wallasey, 1948-1967; and records of Undeb Eglwysi Cymraeg Wallasey, 1952-1973.

Papurau gwleidyddol E. G. Millward, 1959-1976, yn cynnwys deunydd yn ymwneud â'r economi Gymreig, 1966-1969; etholiadau cyffredinol, 1959-1974; gohebiaeth Grŵp Ymchwil Plaid Cymru ar Amaethyddiaeth, 1966-1970; papurau'n ymwneud ag Etholiad Cyffredinol 1970; cofnodion yn ymwneud â chyhoeddiadau Plaid Cymru, 1966-1970; papurau a thorion papur newydd yn ymwneud â'r economi a swyddi yng Nghymru, 1959-1976; papurau'n ymwneud â'r iaith Gymraeg, 1967-1981; a gohebiaeth a phapurau cyffredinol, 1969-1976 = Political papers of E. G. Millward, 1959-1976, including papers relating to the Welsh economy, 1966-1969; general elections, 1959-1974; correspondence of the Plaid Cymru Research Group relating to farming, 1966-1970; papers relating to the General Election 1970; records relating to Plaid Cymru publications, 1966-1970; papers and newspaper cuttings relating to the economy and to employment in Wales, 1959-1976; papers relating to the Welsh language and education, 1967-1981; and correspondence and general papers, 1969-1976.

Papurau amrywiol,1880-1991, a gasglwyd gan y Parch. W. J. Griffiths, yn ymwneud gan mwyaf ag enwad yr Annibynwyr yng Nghymru. Maent yn cynnwys hanes printiedig capel Seion, y Golch, Chwitffordd, sir y Fflint; gohebiaeth a phapurau'n ymwneud â chysylltiad y rhoddwr â'r mudiad dirwestol yng ngogledd Cymru; gohebiaeth a phapurau'n ymwneud â Chyngor Eglwysi Rhyddion Llanelli,1986-1990; amryw ysgrifau diwinyddol ar fedydd, safonau moesol, proffwydoliaeth etc.; llyfrau nodiadau a phregethau'r Parch. Cornelius Griffiths (1829-1905); a phapurau'n ymwneud â'r Parch. David Rees (1804-85) = Miscellaneous papers, 1880-1991, collected by Rev. W. J. Griffiths, relating mainly to the Independent denomination in Wales. They include a printed history of Seion chapel, y Golch, Whitford, Flintshire; correspondence and papers relating to the donor's involvement with the temperance movement in north Wales; correspondence and papers concerning the Council of Free Churches at Llanelli, 1986-1990; various theological essays on baptism, moral standards, prophecy etc.; notebooks and sermons of Rev. Cornelius Griffiths (1829-1905); and papers relating to Rev. David Rees (1804-85).

Papurau'r Parch. Giraldus Jones,1915-1978, yn cynnwys anerchiadau ar Ben Davies, Pant-teg, a T. Eirug Davies; papurau'n ymwneud ag achos yr Annibynwyr yn Esgairdawe a Ffaldybrenin; a deunydd amrywiol arall = Papers of the Rev. Giraldus Jones, 1915-1978, comprising addresses on Ben Davies, Pant-teg, and T. Eirug Davies; papers relating to the Congregationalist cause at Esgairdawe and Ffaldybrenin; and other miscellaneous material.

Mae'r fonds yn cynnwys llyfr cyfrifon Capel Moriah, Llanbedr, sir Feirionnydd, yn cofnodi cyfraniadau, 1914-1927, at y gost o adeiladu'r capel newydd.

Cofysgrifau Eglwys Nazareth, Aberdâr, yn cynnwys cofnodion ariannol yr Eglwys, 1900-1952, cyfrifon yr Ysgol Sul, 1891-1918, cofrestr bedyddiadau, 1861-1862, a rhaglen gwasanaeth dathlu canmlwyddiant yr Eglwys, 1960.

Cofysgrifau Eglwys Moriah, Miscyn, Morgannwg, yn cynnwys llyfrau cyfrifon amrywiol, 1904-1949, llyfrau casgliad y weinidogaeth, 1919-1947, cofnodion cyfarfodydd eglwysig, 1901-1929, a chofrestr bedyddiadau, 1906-1947.

Cofysgrifau Capel Pen-uwch, Penuwch, Llangeitho, 1840-1993, yn cynnwys cofrestr bedyddiadau, 1840-1993, llyfr aelodaeth, 1895-1936, casgliadau at y weinidogaeth, 1863-1970, 'Llyfr Cyfrif Ysgol Sabbothol Penuwch', 1915-1928, a llyfr ysgrifennydd yr Ysgol Sul, 1940-1947.

Mae'n cynnwys cofnodion, cylchlythyrau a phapurau eraill yn ymwneud â gwaith y Gymdeithas,1979-1986 = Includes minutes, circulars and other papers relating to the work of the Society, 1979-1986.

Papurau Gerallt Jones,1902-1981, yn cynnwys yn bennaf copïau llawysgrif a theipysgrif o'i farddoniaeth a'i rhyddiaith,1937-1981, llawer ohonynt wedi'u cyflwyno i gystadlaethau yn y Genedlaethol ac eisteddfodau eraill, ynghyd â'i ohebiaeth,1952-1982, a hefyd deunydd yn ymwneud â theulu llenyddol 'Y Cilie', yn cynnwys barddoniaeth a rhyddiaith gan y Parch. Fred Jones,1902-1932, y Parch. Simon B. Jones, 1934-1955, ac aelodau eraill o'r teulu, yn ogystal â llythyrau a chardiau,1956-1970, oddi wrth Dafydd Isfoel Jones a Jac Alun Jones = Papers of Gerallt Jones, 1902-1981, consisting mainly of manuscript and typescript copies of his poetry and prose, 1937-1981, much of which was entered for competition at National and other eisteddfodau, together with his correspondence, 1952-1982, and also material relating to the literary family of 'Y Cilie', including poetry and prose by the Rev. Fred Jones, 1902-1932, the Rev. Simon B. Jones, 1934-1955, and other members of the family, as well as letters and cards, 1956-1970, from Dafydd Isfoel Jones and Jac Alun Jones.

Mae'r fonds yn cynnwys papurau, 1986-1992, a grynhowyd gan Luned Meredith a David Meredith fel perchnogion Y Faner, gan gynnwys gohebiaeth a datganiadau i'r wasg; erthyglau drafft a chynnyrch cyffredinol y cylchgrawn ac, yn arbennig felly, casgliad cyflawn o'r holl gynnyrch a ddefnyddiwyd wrth gysodi pob rhifyn o Chwefror 1992 hyd at y rhifyn olaf yn Ebrill 1992; ceir hefyd bapurau gweinyddol Y Faner, yn cynnwys, gohebiaeth yn ymwneud â diwedd y cylchgrawn, llyfrau nodiadau'r golygydd a chymhorthion golygyddol; rhai cofnodion ariannol, a mynegai cyffredinol i gyfranwyr ac i'r pynciau a drafodwyd ganddynt yn Y Faner, 1987-1992.