Fonds GB 0210 UWCHEFRYD - Cofnodion Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru

Identity area

Reference code

GB 0210 UWCHEFRYD

Title

Cofnodion Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru

Date(s)

  • [1921x1930], a 1970-2017 (Creation)

Level of description

Fonds

Extent and medium

12 bocs mawr (0.344 metr ciwbig)

Context area

Name of creator

(1979-)

Administrative history

Y mae Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru yn sefydliad ymchwil sy'n cynnal prosiectau cydweithredol ar hanes, iaith, a llên Cymru, a gwledydd Celtaidd eraill. Roedd Coleg Prifysgol Cymru wedi cydnabod Ysgol Astudiaethau Celtaidd yn Aberystwyth ers 1971, sef yr adrannau Cymraeg, Gwyddeleg, a Hanes Cymru. Yn 1976, lansiodd Athrawon yr Ysgol apêl er cof am y llenor Syr Thomas Parry-Williams, a fu farw yn 1975, ac i ddathlu’r ysgolheigion ac Athrawon Astudiaethau Celtaidd eraill a ddysgodd yn Aberystwyth, sef (o’r Adran Gymraeg) Timothy Lewis, Thomas Jones, Garfield Hughes, a J.R.F. Piette; ac (o Adran Hanes Cymru) E.A. Lewis, T. Jones-Pierce, David Williams, ac W. Ogwen Williams. Bwriad yr Apêl oedd codi arian er mwyn sefydlu Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd yn Aberystwyth, gyda'i adeilad ei hun a chysylltiad agos gyda'r Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Roedd yr Apêl yn llwyddiannus, ac agorodd y Ganolfan yn swyddogol yn 1979 yn yr Hen Goleg, Aberystwyth, gyda'r Athro J.E. Caerwyn Williams fel y Cyfarwyddwr Mygedol gyntaf. Yn 1983 fe wnaeth Coleg Prifysgol Cymru gais llwyddiannus i’r Pwyllgor Grantiau Prifysgolion am arian i gyflogi tîm o chwe staff swyddogol yn y Ganolfan, ac yn 1985 apwyntiwyd ei chyfarwyddwr swyddogol cyntaf, Yr Athro R. Geraint Gruffydd. Yn 1988, fe wnaeth y Ganolfan gais llwyddiannus pellach i’r Pwyllgor Grantiau i adeiladu adeilad pwrpasol i gartrefi’r Ganolfan ochr yn ochr ag Uned Geiriadur Prifysgol Cymru. Agorodd yr adeilad newydd yn Aberystwyth, ar bwys Llyfrgell Genedlaethol Cymru, yn 1993, a chymerodd Yr Athro Geraint H. Jenkins drosodd fel Cyfarwyddwr yn ddiweddarach yr un flwyddyn. Daeth y Geiriadur o dan gyfarwyddiaeth y Ganolfan yn 2007. Ar ôl ymddeoliad Yr Athro Geraint H. Jenkins yn 2008 apwyntiwyd Yr Athro Dafydd Johnston fel Cyfarwyddwr y Ganolfan tan 2021, pan benododd y Ganolfan ei chyfarwyddwr presennol, Yr Athro Elin Haf Gruffydd Jones.

Archival history

Roedd y casgliad o dan ofal y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd cyn iddo gael ei drosglwyddo i'r Llyfrgell yn 2019.

Immediate source of acquisition or transfer

Rhodd gan Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru trwy law Dr Angharad Elias, Aberystwyth, Mehefin 2018, a'r Athro Ann Parry Owen, Aberystwyth, Mawrth 2019.

Content and structure area

Scope and content

Gohebiaeth a phapurau, [1921x1930]; 1970-2017, yn ymwneud â sefydlu Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru a gweithgareddau'r Ganolfan, ac adran cyntaf Ysgol Astudiaethau Celtaidd Coleg Prifysgol Cymru, y rhan fwyaf yn cynnwys papurau gweinyddol a gohebiaeth gysylltiedig; yn cynnwys llythyrau oddi wrth staff a myfyrwyr y Ganolfan a phrifysgolion a sefydliadau academaidd eraill. Mae’r cofnodion yn cynnwys cofnodion pwyllgorau a chyrff gweinyddol y Ganolfan, a phapurau cysylltiedig, 1977-2017; papurau yn ymwneud â gweithgareddau’r Ganolfan a’i staff, yn cynnwys digwyddiadau, 1974-1994, a gwaith ymchwil a pharatoi cyhoeddiadau, 1980-1993; papurau ariannol, 1972-1991, yn cynnwys papurau yn ymwneud â chodi arian ac Apêl Syr Thomas Parry-Williams, ysgoloriaethau, a cheisiadau am grantiau mewnol ac allanol; a chofnodion yn ymwneud â datblygiad sefydliadol y Ganolfan, [1921]-1993, yn cynnwys rhai cofnodion yr Adran Astudiaethau Celtaidd Coleg Prifysgol Cymru, agoriad swyddogol y Ganolfan, cartrefi’r Ganolfan, materion staffio, a datblygiad Llyfrgell y Ganolfan.

Appraisal, destruction and scheduling

Cadwyd pob cofnod a roddwyd i LLGC, heblaw rhai dyblygion sydd wedi cael eu tynnu o'r casgliad.

Accruals

Disgwylir ychwanegiadau.

System of arrangement

Trefnwyd yn ôl pwnc mewn pum grŵp yn dilyn yn fras y drefn wreiddiol: Pwyllgorau a chyrff gweinyddol; Gweithgareddau a digwyddiadau; Cyhoeddiadau ac ymchwil; Materion ariannol; a Datblygiad sefydliadol.

Conditions of access and use area

Conditions governing access

Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau modern yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru gydymffurfio â Deddf Warchod Data 2018 a Rheoliadau Diogelu Data Cyffredinol 2018 yng nghyd-destun unrhyw brosesu ganddynt o ddata personol a gasglwyd o gofnodion modern sydd ar gadw yn y Llyfrgell. Nodir y manylion yn yr wybodaeth a roddir wrth wneud cais am Docyn Darllen.

Conditions governing reproduction

Dilynir y cyfreithiau hawlfraint arferol.

Language of material

  • German
  • Welsh
  • French
  • Scottish Gaelic
  • Irish
  • Latin
  • Breton
  • English

Script of material

Language and script notes

Cymraeg a Saesneg yn bennaf; hefyd rhywfaint o Ffrangeg, Almaeneg, Lladin, Gwyddeleg, Gaeleg yr Alban, a Llydaweg.

Physical characteristics and technical requirements

Finding aids

Allied materials area

Existence and location of originals

Existence and location of copies

Related units of description

Gweler hefyd: NLW, Papurau T.H. Parry-Williams ac Amy Parry-Williams, W48; NLW, Archifau Pwyllgor Datblygu Addysg Gymraeg, PDAG 330, sy'n cynnwys papurau pellach yn ymwneud â'r Ganolfan.

Related descriptions

Publication note

Cyhoeddwyd rhai o'r gweithiau yn y casgliad hwn fel y canlynol: C1/3: 'Where was "Rhaedr Derwennydd" (Canu Aneirin line 1114)?' yn 'Celtic Language, Celtic Culture: a festschrift for Eric P. Hamp', (Van Nuys, California: Ford & Bailie, 1990), pp.261-266; a C1/5: ‘The Strathcarron interpolation (Canu Aneirin, Lines 966-71)', mewn 'A Festschrift for Professor D.S. Thomson', Scottish Gaelic Studies 17 (1996), 172-178.

Notes area

Note

Crëwyd y teitl ar sail cynnwys yr archif.

Note

Mae rhai papurau yn y casgliad sy'n cynnwys data sensitif wedi cael eu golygu, a gynrychiolir gyda thudalennau porffor.

Alternative identifier(s)

Alma system control number

Access points

Subject access points

Place access points

Genre access points

Description control area

Description identifier

Institution identifier

Llyfrgell Genedlaethol Cymru = The National Library of Wales

Rules and/or conventions used

Mae'r disgrifiad hwn yn dilyn canllawiau LLGC yn seiliedig ar ISAD(G) 2il arg.; RDA NACO; a LCSH

Status

Level of detail

Full

Dates of creation revision deletion

Awst 2019. Adolygwyd Mawrth 2021.

Language(s)

  • Welsh

Script(s)

Sources

Archivist's note

Gwnaethpwyd y disgrifiad hwn gan Lucie Hobson. Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r disgrifiad: papurau o fewn yr archif; gwefan y Ganolfan Uwchefrydiadau Cymreig a Cheltaidd (gwelwyd Awst 2019).

Accession area